สรุปผลการระดมความคิดจากภาครัฐและเอกชน

สรุปผลการระดมความคิด
เรื่อง "ความต้องการของอุตสาหกรรมอาหาร SME และการสนับสนุนของรัฐ"
วันที่ 28 กรกฎาคม 2547 เวลา 8.30 - 13.00
ณ ห้องแคทรียา โรงแรมรามาการ์เด้นส์

  • หลักการและเหตุผล

        อุตสาหกรรมอาหาร นับว่ามีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทยเป็นอย่างมาก โดยมีอัตราการเจริญเติบโตเฉลี่ยร้อยละ 13 ต่อปี อย่างไรก็ดี อุตสาหกรรมอาหาร ยังประสบปัญหาและอุปสรรคต่างๆมากมาย โดยเฉพาะปัญหากระบวนการผลิตในกลุ่มผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SME)
         ด้วยทางภาครัฐบาล ได้เห็นถึงความสำคัญ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทยจึงได้รับอนุมัติ จากคณะรัฐมนตรีในการดำเนินโครงการพัฒนากระบวนการผลิต อุตสาหกรรมอาหารขนาดกลางและขนาดย่อมเพื่อให้ได้มาตรฐานและได้การรับรอง HACCP และการจัดการสิ่งแวดล้อมด้วยเทคโนโลยีสะอาด ตลอดจนพัฒนาความพร้อมของหน่วยงานภาครัฐในการให้บริการ เช่น การวิเคราะห์ ทดสอบเพื่อให้ได้รับการับรองจากประเทศคู่ค้า และให้ผลวิเคราะห์อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถของอุตสาหกรรมอาหารให้แข่งขันในตลาดโลก
         ดังนั้น เพื่อเสริมสร้างความพร้อมและ ความเข้มแข็งของหน่วยงานภาครัฐในการสนับสนุนกลุ่มอุตสาหกรรม และพัฒนากระบวนการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ประกอบการ การระดมความคิดในครั้งนี้จึงจัดขึ้นเพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ของบุคคลที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาอุตสาหกรรมอาหาร อันจะนำไป สู่การกำหนดแนวทางการเพิ่มศักยภาพของภาคการผลิตในทิศทางที่ถูกต้อง และเหมาะสมต่อไป

  • วัตถุประสงค์

    - เพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ของนักวิชาการและ ผู้ประกอบการเกี่ยวกับความต้องการของผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหาร SME และแนวทางการสนับสนุนจากภาครัฐบาล ร วมถึงแนวทางการเพิ่มศักยภาพของอุตสาหกรรมอาหาร
    - เพื่อนำเสนอผลการศึกษาสถานภาพในภาคการผลิตของกลุ่มอุตสาหกรรมอาหาร SME

  • จำนวนผู้เข้าร่วมสัมมนา

    82 ราย ประกอบด้วย
    ผู้เข้าร่วมสัมมนากลุ่มที่ 1 อุตสาหกรรมอาหารแช่แข็ง 24 ราย
    ผู้เข้าร่วมสัมมนากลุ่มที่ 2 อุตสาหกรรมอาหารพร้อมบริโภค 33 ราย
    ผู้เข้าร่วมสัมมนากลุ่มที่ 3 อุตสาหกรรมน้ำผลไม้ 15 ราย
    ผู้สนใจทั่วไป 10 ราย

  • สรุปผลการประชุมกลุ่มย่อยเพื่อระดมความคิดเห็นแนวทางการเพิ่มศักยภาพในอุตสาหกรรมอาหาร SME

    - สรุปผลการประชุมกลุ่มที่ 1 อุตสาหกรรมอาหารแช่แข็ง

    ผู้แทนกลุ่ม: ศาสตราจารย์ อรรถพล นุ่มหอม
    ภาควิชาวิศวกรรมอาหารและเทคโนโลยีชีวภาพ สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย


    ปัญหาด้านการผลิต

    แนวทางแก้ไข/ สิ่งที่ต้องการให้ภาครัฐบาลเข้าไปสนับสนุน
    1. วัตถุดิบ
    - สารปนเปื้อนในอาหาร เช่น พบแคดเมียมในปลาหมึก
    - สายพันธุ์ไม่ดี (โดยเฉพาะกุ้ง)
    - เกษตรกรขาดความรู้ในเรื่องกระบวนการหลังการจับ


    - วิธีการกำจัดแคดเมียมออกจากวัตถุดิบ ควรเพิ่มแหล่งวิเคราะห์ ให้มากขึ้น
    - เพาะพ่อแม่พันธุ์ พัฒนาสายพันธุ์ มีการควบคุมให้ครบวงจร
    - ให้ความรู้ที่ถูกต้องกับเกษตรกร

    2 กระบวนการผลิต
    - เทคโนโลยีด้านการผลิต/ เครื่องจักร
    - การสูญเสียระหว่างกระบวนการผลิต

    - เอา tools ต่างๆมาใช้เพื่อให้เกิดการสูญเสียน้อยที่สุด
    - ลดเกรด ขายตามความเหมาะสม

    3. การตรวจสอบคุณภาพสินค้า

    พัฒนาห้องปฏิบัติการให้ได้มาตรฐาน

     

    4. ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม


    		 การแปรรูปวัตถุดิบเหลือทิ้งให้มีประโยชน์นำกลับมาใช้ใหม่

    ปัญหาด้านการตลาด
    แนวทางแก้ไข/ สิ่งที่ต้องการให้ภาครัฐบาลเข้าไปสนับสนุน
    1. ข้อกำหนดมาตรฐานสินค้า



    		ใช้มาตรฐานที่เป็นสากล เช่น มาตรฐาน EU
    2. ปัญหาการดำเนินงานของรัฐ



    		ภาครัฐควรมีการยืดหยุ่น หรือลดขั้นตอนบางขั้นตอนที่ทำให้เกิดความล่าช้า

    - สรุปผลการประชุมกลุ่มที่ 2 อุตสาหกรรมอาหารพร้อมบริโภค

    ผู้แทนกลุ่ม: รศ.ดร. ลัดดาวัลย์ รัศมิทัต
    สำนักงานกองทุนส่งเสริมการวิจัย

    ปัญหาด้านการผลิต


    แนวทางแก้ไข/ สิ่งที่ต้องการให้ภาครัฐบาลเข้าไปสนับสนุน
    1. ปัญหาราคาวัตถุดิบ/ ต้นทุนการผลิต
    - วัตถุดิบขาดแคลน เนื่องจากสภาพดินฟ้าอากาศแปรปรวน ทำให้ราคาวัตถุดิบสูงขึ้น
    - การหา supplier ที่ควบคุมคุณภาพ/รสชาดหาได้ลำบาก
    - เทคโนโลยีการพัฒนาพันธุ์ของผลไม้ที่มีคุณภาพ
    - เกษตรกรมีการจัดการระบบ/ การขนส่งที่ไม่มีคุณภาพ

    - เลือกเกษตรกรที่มีวัตถุดิบให้มีการส่งมอบอย่างสม่ำเสมอ
    - ใช้วิธีการแช่เย็นแช่แข็ง
    - พัฒนาการผลิตให้ได้ yield สูง
    - ใช้ระบบ Supply chain เพื่อลดปัญหาขนส่ง
    2. ปัญหาการตรวจสอบคุณภาพวัตถุดิบ
    - หน่วยงานตรวจสอบมีข้อจำกัดในเรื่องของความเชี่ยวชาญทางด้านการตรวจสอบ คุณภาพ
    - การตรวจสอบคุณภาพขาดความคล่องตัว/ ล่าช้าในการตรวจสอบ


    - ควรมีการปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพที่สูงขึ้น และกระจายสู่ในส่วนภูมิภาค
    - เปิดการอบรมให้กับบริษัทเอกชนให้สามารถตรวจสอบคุณภาพได้เอง
    - ลดภาษีนำเข้าเครื่องมือตรวจสอบคุณภาพ/เครื่องจักร
    - ร่วมกันลงทุนในเครื่องจักรระหว่างรัฐและเอกชน
    - รวมอุตสาหกรรมกลุ่มเดียวกันส่งผลวิเคราะห์ที่เดียวกัน

    3. กระบวนการผลิต

    - ให้เอกชน Contact กับหน่วยงานรัฐในการพัฒนากระบวนการผลิต
    - เร่งการประชาสัมพันธ์ให้ผู้ประกอบการรู้แหล่งที่ชำนาญเทคนิค

     

    4. การกำจัดของเสีย
    - ไม่มีเวลา/ค่าใช้จ่ายในการแปรรูปกากเหลือทิ้ง และบางรายมีปริมาณของเหลือทิ้งไม่มากพอ
    - การนำเทคโนโลยีการแก้ไขปัญหาน้ำเสียให้สามารถนำกลับมาใช้ใหม่
    - หน่วยงานรัฐควรรวบรวมวัตถุดิบเหลือทิ้งเพื่อนำมาผลิตสร้างมูลค่าเพิ่ม
    - CT

    5. ความต้องการที่จะได้บรรจุภัณฑ์ที่มีรูปแบบทันสมัย

     

     

    		- พัฒนา และหาหน่วยงานที่มีฝ่ายดูแล เช่น วว. และ กระทรวงอุตสหากรรมฯ

    ปัญหาด้านการตลาด


    แนวทางแก้ไข/ สิ่งที่ต้องการให้ภาครัฐบาลเข้าไปสนับสนุน
    1.ข้อกำหนดมาตรฐานสินค้า
    - กรณีการตรวจสอบย้อนกลับวัตถุดิบเข้มงวดเกินไป
    - ต่างประเทศไม่ยอมรับมาตรฐานของไทย
    - มีมาตรฐานในการควบคุมออกมาใหม่ ซึ่งผู้ประกอบการตามไม่ทัน
    - ให้ภาครัฐต่อรองกับผู้รับซื้อสินค้า
    - ผู้ประกอบการต้องช่วยกันยกระดับ มาตรฐานให้ต่างประเทศสามารถยอมรับได้เป็นสากล
    - หาแนวทางแก้ไขปัญหาล่วงหน้า
    - ต้องเร่งปรับรับให้ทันปัญหา เช่น Source of origin

    2. การกดราคาสินค้าจากผู้รับซื้อ

     

     

    		- หาแนวทางลดต้นทุนการผลิตทุกด้านแต่คงคุณภาพ
    - เพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า

    3. การส่งเสริมการตลาดในประเทศ/ ต่างประเทศ

     

     

    		 - จัดงานแสดงสินค้าในต่างประเทศ
    - สร้างความชำนาญ/เชี่ยวชาญ ให้พนักงานของรัฐในด้านการตลาด
    - ทำ Research ในตลาดต่างประเทศ

    4. หน่วยงานที่รับรองมาตรฐานมีน้อย

     

     

    		 - พัฒนาหน่วยงานส่วนภูมิภาคให้มีประสิทธิภาพเท่าส่วนกลาง

    - สรุปผลการประชุมกลุ่มที่ 3 อุตสาหกรรมน้ำผลไม้

    ผู้แทนกลุ่ม: นายชัยวัฒน์ คุณวโรตม์
    ผู้จัดการโรงงาน บริษัทวราฟู้ดส์ แอนด์ดริงค์ จำกัด
    ปัญหาด้านการผลิต
    แนวทางแก้ไข/ สิ่งที่ต้องการให้ภาครัฐบาลเข้าไปสนับสนุน
    1. ปัญหาด้านความสม่ำเสมอของปริมาณวัตถุดิบ

    - การจัดการและวางแผนการผลิต Contact Farming
    - การทำ Zoning
    - ผลิตตามฤดูกาล
    - การวิจัยและพัฒนาสายพันธุ์และเทคโนโลยี การผลิตเพื่อยืดระยะเวลาการให้ผลผลิตให้ยาวขึ้น

    2. ปัญหาการควบคุมสุขลักษณะของวัตถุดิบก่อนเข้าโรงงาน
    - คุณภาพ
    - สารตกค้างปนเปื้อน
    - การขนส่ง


    - การสนับสนุนและส่งเสริมsupplier ยกระดับมาตรฐานการปฏิบัติให้สอดคล้องกับความต้องการของโรงงาน
    - การควบคุมปริมาณและชนิดของยาฆ่าแมลงและส่งเสริม GAP

    3. ปัญหาด้านสายพันธุ์ของวัตถุดิบที่มีในประเทศ เช่น สัปปะรด

     

     

    		 การพัฒนาสายพันธุ์วัตถุดิบที่มีแนวโน้มในการแข่งขันในตลาดโลก เช่น
    ไม้อายุสั้น ปลูกทดแทนได้เร็ว เช่น ฝรั่ง
    4. กระบวนการผลิต
    - การสูญเสียคุณค่าทางโภชนาการหลังการแปรรูปและการเก็บรักษา
    - เทคโนโลยีด้านการผลิต/ เครื่องจักร ที่เหมาะสมกับอุตสาหกรรมขนาดเล็ก
    - การสูญเสียระหว่างกระบวนการผลิต
    - ส่งเสริมงานวิจัยและพัฒนา
    - การสนับสนุนด้านข้อมูลด้านเทคโนโลยีการผลิต การเลือกเครื่องจักรและบรรจุภัณฑ์
    - การผลิตเครื่องจักรภายในประเทศ ทดแทนการนำเข้า
    - การสนับสนุนด้านภาษีเครื่องจักร
    5. การขาดแคลนห้องปฏิบัติการ และผู้เชี่ยวชาญ/ การขอรับบริการ - การรวบรวมแหล่งตรวจสอบวิเคราะห์ การฝึกอบรมจากภาครัฐ หรือ cluster ให้ผู้ประกอบการทราบ
    - รวมหน่วยงานที่รับผิดชอบให้เป็น one stop service
    6. ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม
    - การกำจัดของเสีย
    - การแปรรูปวัตถุดิบเหลือทิ้งให้มีประโยชน์
    - การนำพลังงานกลับมาใช้ใหม่
    - ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีสะอาด
    - ปรับปรุงกระบวนการผลิต
    - ใช้ระบบ Zero waste
    - การวิจัยการใช้ประโยชน์ของเสียจากโรงงาน
    ปัญหาด้านการตลาด
    แนวทางแก้ไข/ สิ่งที่ต้องการให้ภาครัฐบาลเข้าไปสนับสนุน
    1. ขาดฐานข้อมูลการตลาดของน้ำผลไม้



    		 รวบรวมข้อมูลและประชาสัมพันธ์ให้ผู้ประกอบการทราบ
    2. มาตราการที่เข้มงวด



    		- การสนับสนุนด้านข้อมูลข่าวสารให้แก่ผู้ประกอบการ
    - การจัดอบรมด้านมาตรฐาน
    3. การกดราคาสินค้าจากผู้รับซื้อ



    		 - การสร้าง brand name
    - การขยายตลาดเพิ่ม
    • สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.)
    ฝ่ายเทคโนโลยีอาหาร
    35 เทคโนธานี คลองห้า ตำบลคลองห้า อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี 10120
    โทร.: (662) 577-9000, 577-9155-56
    โทรสาร : (662) 577-9130, 577-9009
    E-mail :